BEYAZ GECELERE VEDA

“Her şeyden önce şunu öğren: Bazı şeyler bizimle kalmak için değil, bizden geçip gitmek için vardır.”
— Seneca

Beyaz gecelerin uykusuzluğunda, kulağımda tek bir şarkı vardı: Сойти с ума (Sayti Suma)

******

İyi ki buraya gelmeden önce Dostoyevski’nin Beyaz Geceler’ini okumuştum. Bu şehre ait ansiklopedik bilgileri karıştırmamıştım; coğrafya ve tarih bilgim de hiç fena sayılmazdı ve bir ölçüde benim için yeterliydi. Asıl önemli olan, şehrin ruhunu hissetme isteğimdi. Bunun için Dostoyevski yeterince yardımcı olmuştu.

Haziran sonu, temmuz başıydı; beyaz gecelerin tam vakti… Ama gelir gelmez kendimi yoğun bir iş temposunun içinde buldum. Yine de fırsat buldukça, saat on ikilere kadar sokaklarda gezdim; bitmez tükenmez bir enerjiyle. Bir müddet sonra gökyüzünde yıldızları hiç görememek beni mutsuz etmeye başladı. Birkaç hafta sonra, gecenin bir anında uyandım. O an anladım; geceyi yakalamıştım. Hemen balkona koştum ve yıldızları seyrettim.

Yoğun iş temposu içinde, ofiste bir gün bilgisayardan başımı kaldırmaya fırsat bulduğumda, “Madem sosyal bir hayatım yok, internette bir arkadaşlık sitesine üye olayım,” dedim. Henüz profilime bir fotoğraf yükleme fırsatım dahi olmadan bir mesaj geldi. Benimle tanışmak istiyordu; fotoğrafımı istemişti. Gönderdim. Ardından buluşmak istediğini söyledi.

“Olur,” dedim, “bir ara buluşuruz.”
Ama o, o gün buluşmak istiyordu.
“Bu şehirde hiçbir yer bilmiyorum, nasıl olur?” dedim, çekinerek.
“Bana adres ver,” dedi, “gelirim, alırım seni.”

Hayatım boyunca kime doğru bir adım atsam hep kaçıp gitmişti. Bu yüzden, karşılaştığım bu tavır beni şaşırttı. Ama burada, farklı bir gökyüzünün altında, farklı bir dünyada, hayatımda da bir şeylerin değişebileceğini düşündüm.

Verdiğim adreste merakla bekliyordum. Bordo bir arabayla geldi. Hâlâ o renk ve o marka bir araba görsem, onu, o günü ve yaşanmış her şeyi hatırlıyorum. Ufak tefek, hareketli, sevimli bir görüntüsü vardı. Renkli gözleri ve sarışınlığı, bu toprakların insana sunduğu bir lütuf gibiydi.

Kısa bir tanışmanın ardından arabaya bindik ve ilk soluğu bir benzin istasyonunda aldık. Pompayı kaptı, depoyu doldurdu. “Burada bu işler böyleymiş.” Sonra beni bir Meksika restoranına götürdü. Sohbet ettik, biraz olsun birbirimizi tanıdık. Beyaz gecelerde hava hiç kararmıyordu.

“Sinemaya gidelim.”
“Gideriz bir gün,” dedim.
“Hayır, şimdi.”
Saate baktım; gece on ikiye geliyordu. Beyaz geceler demek böyle bir şeydi. Dışarıda hava hâlâ aydınlıktı.

On iki matinesine son anda yetiştik. Film başladı. Başrolde Michael Douglas vardı. Michael Douglas’ı bir gördüm; ondan sonrasına dair filmden hiçbir şey hatırlamıyorum. Sonra beni kaldığım yere bıraktı. Her şey çok hızlı olmuştu. Ben böyle bir hıza alışık değildim.

Ertesi sabah, zor da olsa yoğun iş temposuna geri döndüm. Zamanla yarışan bir projede çalıştığım için pazar tatilimiz iki haftada birdi. Yaklaşan pazar ise bizim tatil pazarımızdı.

O günlerde sosyal medyada organ mafyasıyla ilgili paylaşımlar karşıma çıkıyordu. Bir sonraki buluşmamızda beni şehir dışındaki evine davet etti. Henüz tanışalı bir hafta bile olmamıştı. Onu biraz daha tanımanın daha doğru olacağını düşündüm. Ama “olmaz” desem, zaman aramıza girecekti. Belki de istemediğimi düşünecek, bu macera başlamadan bitecekti. Bütün bunları düşünerek, biraz da tereddüt duysam da “evet,” dedim. Gideriz.

Cumartesi günü geç bir saatte yola çıktık. Kısa bir süre sonra şehir ardımızda kalmıştı. Marmara Denizi’nden daha büyük bir gölün yakınlarına, kuzeyde gittiğim en uç noktaya doğru gidiyorduk. Eve vardığımızda çevreye bakmak istedim; yüzüm bir örümcek ağına çarptı. Ardından içeri girdik. Bir kedi çıktı karşıma.

Korku ve olumsuzluklarla yetişmiş ruhum, onu korku filmlerindeki bir figür gibi algıladı. Bir an içimi bir huzursuzluk kapladı. Oysa bana, gülen gözleriyle, sevgiyle bakıyordu. Belli ki sevgiyle büyütülmüş bir ruha sahipti.

Gözüm duvarda asılı bir fotoğrafa takıldı. Rütbeli bir askerdi; ailenin çok eski kuşaklarından birine ait olduğu belliydi. Çarlık dönemine mi aitti, yoksa komünizm sonrasına mı, çözemedim.

Yoğun iş temposuna rağmen, hemen her fırsatta, neredeyse her gün buluşuyorduk. Bana şehrinin en güzel yerlerini gezdiriyor, sonra da eve bırakıyordu. “Sakın sen yalnız dolaşma,” diye de sıkıca tembih ediyordu.

Zaman geçtikçe sonbahar, ardından kış geldi; beyaz geceler yerini güneşi zor gören, gri ve kasvetli havalara bıraktı. Sabah onda aydınlanan hava, öğleden sonra dörtte kararıyordu. Güneşi hiçbir zaman tepede görmeden geçen bu soğuk günlerde, benim güneşim o olmuştu. Hem günümü aydınlatıyor hem de içimi ısıtıyordu.

Ama ben buraya aşk yaşamaya değil; fakirlik ve cehaletle mücadeleyle geçen dünyamda birkaç kuruş daha fazla kazanmak için gelmiştim. Aşk planlanarak yaşanan bir şey değildi ki… En olmadık zamanda, en olmadık yerde, hiç ummadığımız bir kişiyle çıkmaz mıydı karşımıza? Aşkı güzelleştiren de zaten plansız ve ani gelişi değil miydi?

Planlanan hayatım, projenin tamamlanmasıyla birlikte beni başka ülkelerde, başka projelere savurmak için acımasızca gün sayıyordu. O şehirdeki son günlerim, buradan ayrılmak zorunda olduğumu ona nasıl söyleyeceğimi düşünmekle, huzursuzluk ve tedirginlik arasında geçti.

Bir alışveriş merkezindeydik.
“Şu masa örtüsünü senin evdeki masaya alalım; senin örtün eskimiş,” dedi.
Birdenbire, “Yeni bir örtüye ihtiyaç duyacak kadar zamanım kalmadı bu ülkede,” diyebildim.
Bir an duraksadı. Gözleri doldu. “Ne demek bu?” dedi.
Ben emindim; bu, son görüşmemizdi. Ama söylediğimin ardını getirecek, ayrılığı bütün açıklığıyla anlatacak cesareti henüz bulamıyordum.

Ona sarıldım, sımsıkı. O güzel, mutlu gözlerini yaşlı görünce, bu vedanın tahmin ettiğimden, kafamda kurguladığımdan çok daha zor olacağını anladım. Burun kemiğimde bir sızı, görüşümde bir bulanıklık ve gözlerimde bir yanma hissettim.

Titreyen sesimle, “Şu taraftaki raflara bakmalıyım,” dedim. Sırtımı döndüm. Fark ettirmeden gözyaşlarımı sildim. Gözüm yaşlı hâlimle hafızasına kazınmak istemiyordum. Yapabileceğim tek şey buydu.

 

Farewell to the White Nights

“First of all, learn this: some things are not meant to stay with us,
but only to pass through us.”
— Seneca

In the sleeplessness of the white nights, there was only one song in my ears:
Сойти с ума (Soyti Suma)

---

It was a good thing I had read Dostoyevsky’s White Nights before coming here. I hadn’t leafed through encyclopedic facts about the city; my knowledge of geography and history was fairly solid and, to a degree, sufficient for me. What truly mattered was my desire to feel the soul of the city. And for that, Dostoyevsky had been more than enough.

It was late June, early July—the very heart of the white nights… Yet the moment I arrived, I found myself caught in an intense work schedule. Still, whenever I had the chance, I wandered the streets until midnight, fueled by an inexhaustible energy. After a while, never being able to see stars in the sky began to make me unhappy. Then, a few weeks later, I woke up suddenly in the middle of the night. In that moment, I understood: I had caught the night. I rushed to the balcony and watched the stars.

One day, amid the heavy pace of work, when I finally managed to lift my head from the computer screen at the office, I thought, “Since I have no social life, why not join an online dating site?” Before I even had the chance to upload a photo to my profile, a message arrived. She wanted to meet me; she asked for my picture. I sent it. Soon after, she said she wanted to meet.

“Sure,” I said. “Sometime.”

But she wanted to meet that very day.

“I don’t know anywhere in this city,” I said hesitantly. “How would that work?”

“Give me your address,” she said. “I’ll come and pick you up.”

All my life, whenever I took a step toward someone, they were the ones who walked away. That’s why this attitude surprised me. But here, under a different sky, in a different world, I thought perhaps something in my life could change as well.

I waited with curiosity at the address I had given. She arrived in a burgundy-colored car. Even now, whenever I see a car of that color and make, I remember her, that day, and everything that was lived. She was petite, lively, and charming. Her light hair and colorful eyes felt like a gift these lands bestowed upon people.

After a brief introduction, we got into the car and took our first breath at a gas station. She grabbed the pump and filled the tank herself. “That’s how things work here,” she said. Then she took me to a Mexican restaurant. We talked, got to know each other a little. During the white nights, the sky never truly darkened.

“Let’s go to the movies.”

“Another day,” I said.

“No—now.”

I checked the time; it was nearing midnight. That was what white nights meant. Outside, it was still light.

We barely made it to the midnight showing. The movie started. Michael Douglas was in the leading role. The moment I saw Michael Douglas, I remember nothing else about the film. Afterward, she dropped me off where I was staying. Everything had happened so fast. I wasn’t used to that kind of speed.

The next morning, difficult as it was, I returned to the intense work routine. Since I was working on a project racing against time, our Sunday breaks came once every two weeks. The upcoming Sunday was our day off.

Around those days, posts about organ trafficking kept appearing on my social media feed. At our next meeting, she invited me to her house outside the city. We hadn’t even known each other for a full week. I thought it would be wiser to get to know her a little better first. But if I said no, time would come between us. Perhaps she would think I wasn’t interested, and this adventure would end before it even began. Thinking all this through, and despite my hesitation, I said yes. We would go.

We set off late on Saturday. Before long, the city was behind us. We were heading toward the northernmost point I had ever reached, near a lake larger than the Marmara Sea. When we arrived, I wanted to look around; my face brushed against a spider web. Then we went inside. A cat appeared before me.

A soul raised on fear and negativity perceived it like a figure from a horror movie. For a moment, an unease crept over me. Yet it looked at me with smiling eyes, full of affection. Clearly, it possessed a soul that had been raised with love.

My gaze fell on a photograph hanging on the wall. It was of a high-ranking soldier; it was obvious that he belonged to one of the family’s much older generations. I couldn’t tell whether it dated back to the Tsarist era or to the period after communism.

Despite the heavy workload, we met at almost every opportunity—nearly every day. She showed me the most beautiful places in her city, then drove me back home. “Don’t ever walk around alone,” she warned me firmly.

As time passed, autumn arrived, followed by winter. The white nights gave way to gray, gloomy days that barely saw the sun. The sky brightened at ten in the morning and darkened again by four in the afternoon. In those cold days when the sun never reached its peak, she became my sun. She lit up my days and warmed my soul.

But I hadn’t come here to live a love story; I had come to earn a little more money in a world where my life had been spent fighting poverty and ignorance. Love was not something that could be planned… Didn’t it always appear at the most unexpected time, in the most unexpected place, with the most unexpected person? Wasn’t it precisely this unplanned and sudden arrival that made love beautiful?

My carefully planned life was mercilessly counting down the days until the project ended, ready to scatter me across other countries and other projects. My final days in that city passed in a state of unease and restlessness, consumed by thoughts of how I would tell her that I had to leave.

We were in a shopping mall.

“Let’s buy this tablecloth for your place,” she said. “Yours is worn out.”

Suddenly, I found myself saying, “I don’t have enough time left in this country to need a new tablecloth.”

She paused. Her eyes filled with tears. “What do you mean?” she said.

I was certain—this would be our last meeting. Yet I still couldn’t find the courage to follow my words through, to explain the separation in all its clarity.

I held her tightly. Seeing tears in those beautiful, happy eyes, I realized that this farewell would be far more difficult than I had anticipated—far harder than the version I had rehearsed in my mind. I felt an ache along the bridge of my nose, a blur in my vision, and a burning in my eyes.

With a trembling voice, I said, “I should look at the shelves over there.” I turned my back. Quietly, I wiped away my tears. I didn’t want my tearful face to be etched into her memory. That was the only thing I could do.